Ανακοίνωση – Ενημέρωση

Ι. Γίνεται γνωστό στους συναδέλφους-μέλη της Ένωσης ότι εκδόθηκε η αναμενόμενη απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Αριθμ. 504/2021), με την οποία, ομόφωνα, κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι διατάξεις των άρθρων 38 του ν. 3863/2010 και 11 του ν. 3865/2010, με τις οποίες επιβλήθηκε σε βάρος των συνταξιούχων του Δημοσίου η εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων (ΕΑΣ) με ποσοστό από 3% μέχρι 14%. Για καλύτερη ενημέρωσή σας, παραθέτουμε τις κρίσιμες σκέψεις της εν λόγω αποφάσεως:

«… 60. Δεδομένου όμως ότι από τις συνοδευτικές εκθέσεις του ν. 4387/2016 δεν προκύπτει η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ενσωμάτωση και αξιοποίηση της εν λόγω εισφοράς στα παρατιθέμενα αναλογιστικά μοντέλα ως μεταβατικού, μέχρι τις 31-12-2018, μέσου χρηματοδότησης του συνταξιοδοτικού κεφαλαίου ούτε η εκτίμηση των αναγκών χρηματοδότησης του συνταξιοδοτικού ελλείμματος από την παρακρατούμενη για τον λόγο αυτόν εισφορά, η διατήρησή της δεν ενσωματώνεται με συνεκτικότητα στη νέα συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, ούτε τεκμηριώνεται η συμβατότητά της με την αρχή της αναλογικότητας τόσο καταρχήν, ως μέσου χρηματοδότησης του συνταξιοδοτικού ελλείμματος, όσο και ως προς τα επιμέρους στοιχεία της, ήτοι τα πρόσωπα που βαρύνονται από αυτή, τη βάση υπολογισμού και την κλιμάκωσή της, εν όψει και των επιγενόμενων μεταβολών στο σύνολο των παραμέτρων του συνταξιοδοτικού συστήματος.

 

  1. Με βάση τα ως άνω γενόμενα δεκτά, η Ολομέλεια, έχοντας εκθέσει το σύνολο των κανόνων που διέπουν τα επίδικα ζητήματα, αποφαίνεται επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, ότι η παρακράτηση της εισφοράς αλληλεγγύης από τις συντάξεις των πρώην υπαλλήλων του Δημοσίου, στους οποίους αφορά το παραπεμφθέν ζήτημα, για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος του συνταξιοδοτικού κεφαλαίου, κατά το χρονικό διάστημα από την υπαγωγή τους στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης έως τις 31-12-2018 δεν ενσωματώνεται με συνεκτικότητα στη ριζική, κατά τα ανωτέρω, μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος που επήλθε με τον ν. 4387/2016, και τούτο διότι δεν αιτιολογείται παντάπασιν, σε συνάρτηση με την εν λόγω μεταρρύθμιση, η αναγκαιότητα διατήρησης της εισφοράς αυτής για τον σκοπό για τον οποίο θεσμοθετήθηκε ούτε η επιλογή των βαρυνομένων με την παρακράτησή της προσώπων. Συνακόλουθα, η παρακράτηση της εισφοράς, για το χρονικό διάστημα που αναφέρθηκε πιο πάνω, αντίκειται στην αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου και της ισότητας στα δημόσια βάρη (άρθρα 4 παρ. 1 και 5 και 25 παρ. 4 του Συντάγματος), καθώς και στην αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), καθόσον δεν τεκμηριώνεται, ως στοιχείο της νέας συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, η προσφορότητά της ως προς τα βαρυνόμενα πρόσωπα, τη βάση υπολογισμού και την κλιμάκωσή της.
  2. Τα ανωτέρω εξ άλλου, δεν αναιρούνται από την προσθήκη στο άρθρο 38 του ν. 3863/2010 της δυνατότητας διάθεσης μέρους του προϊόντος της υπέρ του Προγράμματος της κατ’ οίκον Φροντίδας Συνταξιούχων, ήτοι υπέρ προνοιακού σκοπού, αρχικώς με τον ν. 4024/2011 και, στη συνέχεια, με τους νόμους 4052/2012 και 4075/2012 και, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, ισχύει και στο πλαίσιο του ειδικού συνταξιοδοτικού ν. 3865/2010, καθόσον, όπως κρίθηκε και με τη 244/2017 απόφαση της Ολομέλειας, προέχων σκοπός της επίμαχης εισφοράς, εξακολουθούσε να είναι, μέχρι 31-12-2018, η κάλυψη των ελλειμμάτων των φορέων κοινωνικής ασφάλισης. Εξ άλλου, η χρηματοδότηση του προνοιακού αυτού σκοπού δεν ρυθμίσθηκε με την τεχνική του επιμερισμού της εισφοράς, ήτοι ως ποσοστό επί της παρακράτησης, αλλά ως δυνατότητα διάθεσης μέρους του προϊόντος της εισφοράς και έχει σε κάθε περίπτωση δευτερογενή χαρακτήρα.

Ως προς τα λοιπά ζητήματα

  1. Το ζήτημα της ορθής εφαρμογής από το Τμήμα των κριθέντων με την ΕλΣ Ολ. 244/2017 μετά την ένταξη των πολιτικών και στρατιωτικών συνταξιούχων στο ενιαίο σύστημα συνταξιοδότησης του ΕΦΚΑ, που έχει τεθεί με την παραπεμπτική απόφαση, δεν εξετάζεται δεδομένου ότι μετά τη δημοσίευση της απόφασης αυτής έχει μεταβληθεί το νομικό καθεστώς που διέπει τους εν λόγω συνταξιούχους και η Ολομέλεια ήδη με την παρούσα αποφάνθηκε ως προς τη συμβατότητα της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων με υπερνομοθετικής ισχύος κανόνες, υπό το νέο αυτό νομικό καθεστώς. Ομοίως δεν εξετάζεται η συμβατότητα της εισφοράς αυτής με υπερνομοθετικής ισχύος κανόνες για το χρονικό διάστημα από 1-1-2019 που καταβάλλεται για τη δημιουργία αποθεματικών για τη χρηματοδότηση του κλάδου σύνταξης και τη διασφάλιση των συντάξεων των νέων γενεών, δεδομένου ότι κατά το εκτιθέμενο στην παραπεμπτική απόφαση πραγματικό οι αξιώσεις των εναγόντων περιορίζονται στο προ της ημεροχρονολογίας αυτής χρονικό διάστημα και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται σχετική κρίση του Δικαστηρίου τούτου.

Σύνοψη των κριθέντων

  1. Το Δικαστήριο αποφαίνεται: (i) Επί του ερωτήματος αν η ίδρυση Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, η ανάληψη από αυτόν της υποχρέωσης καταβολής των συντάξεων στους δημόσιους λειτουργούς και υπαλλήλους και o τρόπος χρηματοδότησής τους, σύμφωνα με τον ν. 4387/2016, όπως τροποποιήθηκε, παραβιάζει το Σύνταγμα, η κρίση του Δικαστηρίου είναι, για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 21 έως 35 της παρούσας, ότι δεν υφίσταται ζήτημα αντισυνταγματικότητας των σχετικών ρυθμίσεων, ενώ δεν τίθεται και ζήτημα αντίθεσης στο Σύνταγμα ή σε υπερνομοθετικής ισχύος κανόνες του τρόπου ορισμού και υπολογισμού των συντάξεών τους, όπως ορίσθηκαν στον ν. 4387/2016 όπως τροποποιήθηκε, εφόσον η σύνταξη που προκύπτει ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εύλογης αναλογίας όπως προσδιορίσθηκε στις σκέψεις 27 έως 34 της παρούσας. (ii) Επί του ερωτήματος αν οι διατάξεις των άρθρων 38 του ν. 3863/2010 και 11 του ν. 3865/2010 με τις οποίες επιβλήθηκε εισφορά αλληλεγγύης στις συντάξεις των πρώην δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων, πολιτικών και στρατιωτικών και, συνακόλουθα, οι διατάξεις των άρθρων 44 παρ. 10 του ν. 3986/2011 και 2 παρ. 13 του ν. 4002/2011, με τις οποίες αυξήθηκε το ύψος της, αντίκεινται, μετά την ένταξή τους στο ενιαίο συνταξιοδοτικό σύστημα του ν. 4387/2016 όπως τροποποιήθηκε, σε συνταγματικές διατάξεις, η κρίση του Δικαστηρίου είναι, για τους λόγους που εκτέθηκαν στις σκέψεις 56 έως 62 της παρούσας, ότι για το χρονικό διάστημα έως τις 31-12-2018 αντίκεινται στα άρθρα 4 παρ. 1 και 5 και 25 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος και στις από αυτά απορρέουσες αρχές. (iii) Το Δικαστήριο απέχει να αποφανθεί επί των ερωτημάτων της ορθής εφαρμογής από το Τμήμα των κριθέντων με την ΕλΣ Ολ. 244/2017 και της συμβατότητας της εισφοράς αυτής με υπερνομοθετικής ισχύος κανόνες γιατο χρονικό διάστημα από 1-1-2019 και εφεξής, κατά τα οριζόμενα στη σκέψη 63 της παρούσας. (iv) Η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί, κατά λοιπά, προς εκδίκαση στο ΙΙΙ Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Για τους λόγους αυτούς

Εξετάζει τα παραπεμφθέντα από το Τμήμα ενώπιον της Ολομέλειας του Δικαστηρίου προδικαστικά ερωτήματα.

Αποφαίνεται, κατά τα αναφερόμενα στη σκέψη 64, υπέρ της μη αντίθεσης των άρθρων 4 παρ. 1, 7 παρ. 1 και 6 καθώς και 8 παρ. 1, 2α, 3 και 5, όπως ίσχυε αρχικώς και όπως τροποποιήθηκε, του ν. 4387/2016 σε υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις και αρχές.

Αποφαίνεται, κατά τα αναφερόμενα στη σκέψη 64, υπέρ της αντίθεσης των άρθρων 38 του ν. 3863/2010, και 11 του ν. 3865/2010, 44 παρ. 10 του ν. 3986/2011 και 2 παρ. 13 του ν. 4002/2011 στις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 5 και 25 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος και στις από αυτά απορρέουσες αρχές, για το χρονικό διάστημα έως τις 31-12-2018.

Απέχει να αποφανθεί, κατά τα αναφερόμενα στη σκέψη 64, επί των ερωτημάτων της ορθής εφαρμογής από το Τμήμα των κριθέντων με την ΕλΣ Ολ. 244/2017 και της συμβατότητας της εισφοράς αυτής με υπερνομοθετικής ισχύος κανόνες για το χρονικό διάστημα από 1-1-2019 και εφεξής.

Παραπέμπει, κατά τα λοιπά, την αγωγή στο ΙΙΙ Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου. …».

ΙΙ. Σημειώνεται ότι η ως άνω απόφαση της Ολομ. Ελεγκ. Συνεδρίου (504/2021) απήντησε στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε προς την Ολομέλεια η υπ’ αριθ. 278/2019 απόφαση του ΙΙΙ τμήματος του Ελ. Συν., η οποία (278/2019) είχε αποφανθεί, κατά πλειοψηφία, ότι οι σχετικές διατάξεις επιβολής της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων είναι συνταγματικές. Αναμένουμε μία ακόμη απόφαση της Ολομ. του Ελεγκτ. Συνεδρίου (ελπίζουμε να είναι η τελευταία) η οποία θα αποφανθεί για τα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε προς αυτήν η υπ’ αριθμ. 930/2019 απόφαση του ΙΙ τμήματος του Ελεγκ. Συνεδρίου. Μεταξύ των ερωτημάτων αυτών είναι και το κρίσιμο ερώτημα αν η αντισυνταγματικότητα των ως άνω διατάξεων επιβολής της εισφοράς αλληλεγγύης εξακολουθεί να ισχύει και για το χρονικό διάστημα από 1-1-2019 και εφεξής, δεδομένου στην υπόθεση αυτή υπάρχει αγωγικό αίτημα και για χρονικό διάστημα μετά την 1-1-2019.

ΙΙΙ. Έτσι, όταν οι υγειονομικές συνθήκες το επιτρέψουν και γίνει η συνάντηση με τον αρμόδιο υπουργό θα έχουμε ένα επιπλέον επιχείρημα για την αξίωσή μας για επιστροφή των παρακρατηθέντων ποσών και τη διακοπή της παρακράτησης της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων, η οποία βέβαια, ως γνωστόν, αφορά όλους τους συνταξιούχους του Δημοσίου και όχι μόνο τους δικαστικούς λειτουργούς. Σημειώνεται ότι σε νέα πρόσφατη υπόμνησή μας για το αίτημα συνάντησης, από το γραφείο του υπουργού μας απάντησαν ότι επί του παρόντος δεν μπορεί να γίνει τέτοια συνάντηση και ότι το υπόμνημα που είχαμε αποστείλει στον αρμόδιο υπουργό κ. Κωστή Χατζηδάκη βρίσκεται, για μελέτη, στα χέρια των νομικών συμβούλων του Υπουργού, αλλά και του Υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Το τελευταίο αυτό περιστατικό επιβεβαιώθηκε με τηλεφωνική επικοινωνία με νομικό σύμβουλο του Υπουργού.

Το Διοικητικό Συμβούλιο, παρά τις αντίξοες συνθήκες, παρακολουθεί στενά τα τρέχοντα συνταξιοδοτικά ζητήματα και μόλις έχει νεότερα θα ενημερώσει τους συναδέλφους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο